"Η Πατρίδα Μου"...

Υπάρχουν μερικές περιπτώσεις που καλείσαι να ξεπεράσεις τον εαυτό σου για να κάνεις κάτι σπουδαίο. Το θέμα όμως είναι τι γίνεται όταν σε ξεπερνά πρώτος ο ίδιος ο εαυτός σου. Ο Μπέντριχ Σμέτανα είναι ίσως η καλύτερη απόδειξη ότι πολλές φορές το ταλέντο που κρύβεις μέσα σου περιμένει απλώς την κατάλληλη ευκαιρία για να εξωτερικευθεί και να δημιουργήσει κάτι που θα κατακτήσει την ανθρωπότητα.

Έτσι, το έργο του «Η Πατρίδα μου» (Ma Vlast) πριν από ακριβώς 128 χρόνια βρήκε την δική του ευκαιρία να κατακτήσει κι αυτή μία θέση σ’ αυτή την αδιαμφισβήτητα μεγάλη τροπαιοθήκη που κατέχει η μουσική στην ανθρωπότητα. Στις 5 Νοεμβρίου του 1882 το κοινό της Πράγας άνοιξε την αγκαλιά του για να υποδεχθεί ένα έργο, απόσταγμα ολόκληρης της τσέχικης κουλτούρας, γνήσιο «προϊόν» της ιστορίας ενός λαού που μάχεται για την ανεξαρτησία του, θεμέλιο της μετέπειτα Τσέχικης Εθνικής Μουσικής Σχολής.

Η ωριμότερη αυτή δημιουργία του Σμέτανα, η οποία ήρθε δύο χρόνια πριν το θάνατο του συνθέτη, αντικατοπτρίζει απόλυτα την αγάπη που έτρεφε για την πατρίδα, μία αγάπη η οποία δοκιμάστηκε σκληρά στον θαρραλέο αγώνα των Τσέχων περίπου από το 1860 να κερδίσουν την ανεξαρτησία τους  από την Αυστριακή Αυτοκρατορία. Μία αγάπη τόσο ισχυρή που όχι μόνο δεν πρόκειται να λυγίσει μπροστά σε καμία δυσκολία, αλλά είναι ικανή να δημιουργήσει, μέσα από τον ίδιο τον κίνδυνο που κατατρέχει την ύπαρξή της, αριστουργήματα. Ο Τσέχος συνθέτης συμμετέχει ενεργά σ’ αυτόν τον αγώνα της πατρίδας του, αφιερώνοντας τη μουσική του ως το τέλος του βίου του στην ανάδειξη της Τσέχικης Εθνικής Μουσικής Σχολής, προωθώντας κάθε τι ριζοσπαστικό και νέο. Έτσι, μέσα σ’ αυτό το κλίμα, ανάμεσα στο 1863 και 1866 συνθέτει την πιο γνωστή του όπερα «Η Πουλημένη Μνηστή».  

Το κορυφαίο όμως έργο του, αυτό για το οποίο κέρδισε μία θέση στο Πάνθεον των μεγαλύτερων δημιουργών της κλασικής μουσικής, αποτελεί αδιαφιλονίκητα «Η Πατρίδα μου». Πρόκειται για έναν κύκλο έξι συμφωνικών ποιημάτων που γράφτηκαν από το 1872 έως και το 1879. Αυτά είναι Vysehrad, Vltava, Sarka, Ceskych Luhu a Haju, Tabor και Blanik. Ανάμεσα σε αυτά, προβάλλονται τα όμορφα τοπία, η ιστορία, αλλά και θρύλοι της περιοχής της Βοημίας.

Το δεύτερο συμφωνικό ποίημα και το πιο γνωστό, Vltava, περιγράφει τον ποταμό Μολδάβα από τις εκβολές του μέχρι και το πέρασμά του μέσα από την πρωτεύουσα, την Πράγα.

Κάθε χρόνο, η επέτειος του θανάτου του, σηματοδοτεί την έναρξη του Διεθνούς μουσικού φεστιβάλ της Πράγας.

Λίγα Βιογραφικά Στοιχεία

Ο Σμέτανα ήταν γιος ζυθοποιού. Μελέτησε το πιάνο και το βιολί από νεαρή ηλικία και έπαιξε σε ένα ερασιτεχνικό κουαρτέτο με άλλα μέλη της οικογένειάς του. Υπήρξε μαθητής σε γυμνάσιο του Πίλζεν το 1840-1843, χωρίς όμως ιδιαίτερες επιδόσεις, αφού συχνά πυκνά παραμελούσε τα μαθήματά του για να παρακολουθήσει συναυλίες. Από το 1843 και μετά εγκαταλείπει οριστικά το σχολείο για να ασχοληθεί αποκλειστικά με τη σύνθεση, ωστόσο η οικονομική του κατάσταση, αλλά και η έλλειψη θεωρητικής μουσικής κατάρτισης τον εμποδίζουν να κάνει κάτι τέτοιο. Έτσι, ξεκινάει να εργάζεται ως δάσκαλος κοντά σε αριστοκρατική οικογένεια και παράλληλα παρακολουθεί μαθήματα με τον Γιόζεφ Προξ. Μάλιστα το 1848 λαμβάνει χρήματα από τον Φραντζ Λιστζ για να συνεχίσει τις σπουδές του. Το 1856 μετακομίζει προς το Γκέτεμποργκ της Σουηδίας, για να επιστρέψει το 1863 πίσω στην Πράγα, όταν και ίδρυσε ένα νέο σχολείο μουσικής και αφιερώθηκε στην προώθηση της τσεχικής παράδοσης. Από το 1875 έζησε στο μικρό χωριό Jabkenice. Το 1883 λόγω στα περαιτέρω προοδευτικά νευρολογικά αποτελέσματα της ασθένειάς του, έγινε παράφρων, και λήφθηκε σε ένα διανοητικό νοσοκομείο στην Πράγα, όπου πέθανε το επόμενο έτος.

*Είχε παντρευτεί μία φορά και είχε αποκτήσει τέσσερις κόρες, ωστόσο εξαιτίας της φυματίωσης τόσο η σύζυγός του όσο και οι τρεις από τις κόρες του οδηγήθηκαν στον θάνατο.

Ένα μέρος του 2ου συμφωνικού ποιήματος Vltava: http://www.youtube.com/watch?v=Wwd51vB7Uow

By Antonio